Ushaqlarda bash travmalari zamani ilk yardim

width="330" height="250" alt="">

Anarim.Az- in Tibbi Melumat Bolmesi: Ushaqlarda bash travmalari zamani ilk yardim Etrafli İlk tibbi yardim / 08.09.2011 / Baxish: 64084 Kicik yashli ushaqlarda en cox tesaduf edilen travma – kelle-beyin travmasidir. Bunun da esas sebebi ushagin yixilmasidir. Balaca ushaqlar belendikleri stoldan, divandan ve s. hundurluklerden ve ekser hallarda da bashiashagi olmaqla yixilirlar. Ona gore ki, eger boyuklerde bash, umumi beden uzunlugunun 1/8 hissesini teshkil edirse, ushaqlarda bu reqem ¼ hisseye beraber olur, yeni onlarin bashi bedenlerine nisbeten daha agir olur. Bundan bashqa, boyukler yuxildiqda reflektor olaraq bashlarini qoruyurlar - ellerini qabaga verir ve s. Ushaqlarda bu qoruyucu refleks formalashmamish olur. Elbette ki, ushaqlarin yixilmasinin qarshisini her vasite ile almaq lazimdir. Hec bir halda, hetta en kicik ushaqlari da onlari belediyiniz stolun ustunde, divanda nezaretsiz qoymayin. Eger size ushaq ucun diger otaqdan ne ise getirmek, telefona cavab vermek, qapini acmaq ve s. lazim olarsa, ushagi da mutleq ozunuzle aparin! Ushaqlari uzun muddet erzinde otaqda tek qoymayin – onlar her sheyle maraqlandiqlari ucun stolun, stulun, shkafin ve s. ev eshyalarinin ustune qalxmagi xoshlayirlar. Ushaqlarla gezerken de diqqetli olmaq lazimdir. Eger butun bunlara baxmayaraq ushaq yixilarsa, ilk novbede onun veziyyetine diqqetle nezaret etmek teleb olunur. Eger ushaq yixildiqdan sonra derhal qishqiribsa, hushunu itirmeyib, ozunu adi halda oldugu kimi aparirsa ve onun saglamliginda hec bir deyishiklik qeyd edilmezse, ushagi sakitleshdirin, zede olan nahiyeye soyuq suda isladilmish esgi ve ya parcaya bukulmush buz qoyun. Bu, agrinin azalmasina, toxumalarda shishkinliyin ve qanaxmanin dayanmasina sebeb olur. Eger qanaxma dayanmazsa, “tecili yardim” cagirmaq lazimdir! Eger yixildiqdan sonra ushaq hushunu itiribse, ushaqda bebeklerin genishlenmesi ve ya daralmasi, bebeklerin olculerinin muxtelifliyi, bash agrisi, ezginlik, bashgicellenme, ona edilen muraciete cavab vermemesi, yuxululuq, benizinin avazimasi, danishiginda ve ya hereketlerinde pozgunluq, urekbulanmasi ve ya qusma, burnundan ve ya qulaqlarindan qanaxma, rengsiz ve ya qan qarishiqli mayenin xaric olmasi, gozlerin altinda ve ya qulaqlarin arxasinda tund (tund goy) lekelerin olmasi kimi elametler mushahide edilirse, onu tez bir zamanda hekime gostermek lazimdir. Sadalanan bu elametler beyin silkelenmesi ve ya ezilmesinin elametleri ola biler. Eger ushaqlarda bashin travmasi yatmamishdan qabaq bash veribse, azi 1 saat erzinde ushagi yatmaga qoymayin ve ona diqqetle nezaret edin. Hec bir halda ushaga her hansi sakitleshdirici ve ya agrikesici dermanlar vermeyin! Eger ushaqda yuxarida sadalanan elametlerden her hansi biri qeyd edilerse, derhal hekime muraciet edin! Beyin silkelenmesi zamani ushaqda mueyyen bir muddet erzinde hushun itirilmesi, qusma (3 ayligina qeder olan ushaqlarda – coxsayli), derinin avazimasi, soyuq ter kimi elametler qeyd edilir. Ushaq ezgin, yuxulu olur, yemekden imtina edir. Sadalanan elametlerin qeyd edildiyi halda, tez bir zamanda “tecili yardim” cagirmaq lazimdir! Teessufler olsun ki (!), bir sira hallarda, valideynler zedelenmenin ciddiliyini ve ushagin veziyyetini (meselen, beyin silkelenmesi halda) duzgun qiymetlendirmeyerek, hekimlerin meslehetine emel etmirler. Kelle-beyin travmasini diqqetsiz qoymaq, sonadek mualice etmemek cox tehlukelidir! Hekimlerin mushahidelerine gore, kelle-beyin travmasi kecirmish ve muvafiq mualice almamish ushaqlarin ekseriyyetinde, 3-5 il kecdikden sonra bash agrilari, bashgicellenme, eshitmenin zeiflemesi, gormenin pozulmasi, yuxunun pisleshmesi kimi elametler meydana cixa biler. Nadir hallarda bele ushaqlarda daha agir fesadlar, meselen, epilepsiya (qicolma tutmalari) da inkishaf ede biler. Bundan elave, bezi hallarda kelle sumuyunun siniqlari ve beyin silkelenmesi olmadan da, beyinin ezilmesi zamani, kelle daxilinde qan damarinin partlamasi neticesinde axan qan kutlesi tedricen beyin toxumasina tezyiq edir. Bele hallarda evvelce yaxshi veziyyetde olan ushaq, bezen travmadan bir nece saat sonra, birden-bire hushunu itirir, onda qicolmalar bashlayir! Bu halda yalniz, bezen cerrahi emeliyyat da daxil olmaqla aparilan aktiv mualice neticesinde ushagin heyatini xilas etmek olar! Bash beyinin travmasinin daha agir formasi – bash beyinin ezilmesidir. Bu zaman bilavasite travmadan sonra ushaq xeyli muddet hushunu itirir (bezen 1 saatdan da artiq muddete). Daha agir hallarda teneffus ve urek fealiyyetinin pozulmasi da bash verir. Kelle sumuklerinin sinigi zamani xesteliyin simptomlari derhal deyil, yalniz travmadan bir nece saat kecdikden sonra meydana cixir! Buna gore de istenilen guclu yixilmadan sonra ushaga cox diqqetle nezaret etmek lazimdir! Kelle sumuklerinin sinigi zamani ushaqda burundan ve ya qulaqdan qan ve ya aciq rengde mayenin (likvor) ifraz edilmesi, goz etrafinda goyermeler (“eynek simptomu”) yarana biler. Bu zaman  ushagin veziyyeti keskin shekilde agirlashir. Beyin silkelenmesi, ezilmesi ve ya kelle sumuklerinin siniginin ilkin elametleri qeyd edilen kimi, derhal “tecili yardim” cagirmaq lazimdir! Her bir kelle-beyin travmasi zamani “tecili yardim” gelene qeder: - ushagi sakitleshdirmek, yataga uzatmaq, qusma oldugu halda - bashini yana cevirmek lazimdir. Travma neticesinde bashda yara olarsa, onun uzerine steril, six olmayan (!) sargi qoymaq teleb olunur. Bu, yaraya infeksiya dushmesinin qarshisini alir ve qanaxmanin dayanmasina komek edir. Sarginin ustunden parcaya bukulmush buz ve ya soyuducunun buzxanasinda olan her hansi bir mehsulu qoymaq olar. - ushaq hushunu itirdikde, hec bir halda onu uzuyuxari qoymayin – bu zaman dilin koku arxaya qatlanaraq teneffus yollarini qapaya biler! Eger ushaq hushsuz veziyyetde olarsa, onun sifetine soyuq su cilemek, burnuna nashatir spirtinde isladilmish pambiq yaxinlashdirmaq, gicgahlarini sirke ile silmek lazimdir. Onun nefes alib-almadigini, urek doyunmesinin olub-olmadigini yoxlayin! Eger ushaq nefes almazsa ve onda urek doyunmesi olmazsa, tecili olaraq ona suni teneffus vermek ve ureyin qapali masajini (bax, “Ureyin xarici masaji” ve “Suni teneffus”) icra etmek lazimdir! Boyuklerde bash beyinin silkelenmesi, ezilmesi ve kelle sumuklerinin sinigi zamani ilkin tibbi yardimin gosterilmesi prinsipleri ushaqlarda oldugu kimidir. Anarim.Az

Bash Sehife
Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019