Unutqanliq xesteliyi - Amneziya


Anarim.Az- in Tibbi Melumat Bolmesi: Unutqanliq xesteliyi - Amneziya Etrafli Sinir sistemi / 22.04.2018 / Baxish: 2572 "... Her sheyi unuduram. Getdiyim ve gedeceyim yerleri, edeceyim ishi, evden cixarken gotureceyim eshyalari tez-tez yadimdan cixariram". Her bir insan gundelik heyatinda bu sozleri ishledir. Butun bunlar unutqanliq elametleridir. Eger evveller yashli neslin numayendeleri unutqanliqdan eziyyet cekirdilerse, bu gun gencler de unutqanliqdan shikayetlenirler. Unutqanliq 7-den 77-ye her kesin qarshilashdigi bir problemdir. Bezen o qeder de qorxulu hesab etmediyimiz bu unutqanliq en agir xesteliye bele kece biler. Axsham.az bildirir ki, el arasinda "unutqanliq" deyilen bu xestelik tibb elminde "amneziya" ve ya "yaddashin keyfiyyet pozuntusu" adlanir. Amneziyanin novleri... Amneziyanin bir nece novu var - retroqrat, anteroqrat, epilepsiya, fiksapozon ve diger amneziyalar. Retroqrat amneziya dushuncenin pozulmasi demekdir. Bele xesteler heyatlarinda bash veren hadiseleri tamamile unudur. Anteroqrat amneziya travma zamani emele gelir. Bele xesteler travma aldiqdan sonra kecmishlerini ve gundelik yashadiqlarini unudurlar. Yaddashin keyfiyyet pozuntusu sirasina daxil olan epilepsiyaya esasen yashli adamlarda rast gelinir. Bezen epilepsiya genclerde de mushahide olunur. Bu zaman hemin insan heyatda bash vermeyen hadiseler uydurur. Bele adamlar bash veren butun pis hadiseleri unudurlar, ozlerini dunyanin en xoshbext insani hesab edirler. Ancaq bu hal get-gede irelileyerek, amneziyanin daha agir formasina kece biler. Psixoterapevt Gulnare Resulovanin sozlerine gore, bu zaman hemin insana shizofreniya diaqnozu qoyulur: "Poramneziya da shizofreniyanin novlerindendir. Bele xesteler ister-istemez, ozlerinden asili olmayaraq, yalanlar danishirlar. Bezi hallarda insanlar neyise yadda saxlamaqda cetinlik cekirler. Yeni onlarin yaddashi zeif olur. Buna "fiksapozin amneziyasi" deyilir. Bu amneziyanin yungul formasidir. Cunki amneziyanin bu novunu demek olar ki, hamida mushahide etmek mumkundur. Buna esasen "muveqqeti yaddash pozgunlugu" da deyilir. Bele yaddash pozgunlugunun tedricen berpa olunma ehtimali var. Umumiyyetle, amneziya beyin damarlarinin zedelenmesi, beyinde olan huceyrelerin azalmasi demekdir". Unutqanligin novlerinden olan praqresiv amneziya da bu xesteliyin en agir novlerindendir. Gulnare Resulovanin sozlerine gore, proqressiv amneziya daha da ireliledikde insan shuurunu tamamile mehv edir. Amneziya insani ruhi xeste edir Bezen 6-7 yashli bir ushaqda da yaddash zeifliyi mushahide olunur. Yeni İİ-İİİ sinfe geden bir ushagin dersini yadda saxlamama hallari bash verir. Mehz bu zaman valideynler ushagin xeste oldugu qenaetine gelirler. Bu amneziya deyil. Eger ushaqda unutqanliq hali hedden artiq olarsa, bu zaman hekime muraciet edilmelidir. Bele ushaqlar esasen dogush zamani zede almish olurlar. Ushaqlarda amneziyani mualice etmek daha asandir. Ushaqlarda amneziyanin yaranmasinin  sebeblerinden biri de onlara efirde geden butun xeberlere baxmaga icaze verilmesidir. Ushaq xeberden sarsilir ve dushunmeye bashlayir, ozune qapanir. Bu da amneziyanin yaranmasinin temelidir. Ushagi evde bagli saxlamaq, onun bayira cixmasina, yashidlari ile oynamasina icaze vermemek de yaxshi deyil. Bele ushaqlarda da get-gede amneziya xesteliyi yarana biler". Qeyd edek ki, muxtelif yash heddinde olan insanlarda amneziyaya qarshi aparilan mualiceler de ferqlidir. Ushaqlarda mualice zamani istifade olunan dermanlarin miqdari nisbeten az olur. Psixoterapevtin sozlerine gore, amneziya ireliledikde insanda ruhi xestelikler emele getirir: "Xestelerin coxu ushaqliqlarini xatirlamadiqlarindan shikayetlenirler". Amneziyaya tutulmamaq ucun... Amneziyadan qurtulmagin esas yollarindan biri gun erzinde coxlu kalsium qebul etmekdir. Bundan bashqa unutqanligi olan adamlar quru meyveler - kishmish, erik, qoz, findiq lepesi yemelidirler. Gun erzinde icilen qara cay da yaddashi zeifledir. Buna gore de, insanlarin tez-tez yashil cay icmeleri meslehetdir. Yashil cay tekce yaddashi mohkemlendirmir, diger orqanizmlere de tesir edir. Duzdu, her adam yashil cay ice bilmir. Ancaq calishmalidir ki, hec olmasa gunde bir defe de olsa, yashil cay icsin ve qara cayin miqdarini azaltsin. Tebii bitkilerle de amneziyadan qorunmaq olar. Genc yashdan nane, ceferi, bagayarpagi demlemeleri qebul edilmesi daha yaxshidir. Bunlar amneziyanin qarshisini almaqla yanashi, yaddashi da mohkemlendirir. Hec olmasa heftede bir defe bu bitkilerin demlemesinden icmek meslehetdir. Statistikaya gore, dunyada 65 yashi olanlar arasinda her 20 insandan 5-i, 90 yashlilar arasinda ise her 10 adamdan 9-u amneziyadan eziyyet cekir. Muasir dovrde ise gencler arasinda her 10 neferden 7-si unutqanliqdan shikayetlenir. Umumiyyetle, dunyada 100 milyon insan bu xesteliyin cengindedir. Anarim.Az

Bash Sehife
Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019