COVID-19 sonrası BUNLARA DİQQƏT - Koronavirus keçirmiş insanın beynində nə baş verir? - xanimlar ucun qadin xeberleri Qadin Dunyasi

Anarim.Az teqdim edir

COVİD-19 sonrasi BUNLARA DİQQET - Koronavirus kecirmish insanin beyninde ne bash verir?

İngilis neyrofizyoloqlari ve hekimleri London İmperial Kollecinde tedqiqatci Adam Hempshirin rehberliyi altinda 84 min insanin yaddash zeifliyi ve diger intellektual qabiliyyetlerini arashdirib.
Publika.az xeber verir ki, arashdirmanin neticelerine gore, koronavirus infeksiyasi beyinde uzunmuddetli neticelere sebeb ola bilir.
"COVİD-19 xestesi olan britaniyalilar koqnitiv testlerde xeste olmayan hemyashidlarina nisbeten daha pis neticeler gosterib. Ustelik, bu ferqlerin seviyyesi birbasha xesteliyin shiddeti ile elaqeli olub" , - alimlerin hesabatinda deyilir.
İngilis nevroloqlari qeyd edib ki, koronavirus, hetta xesteliyin yungul simptomlari olan xestelerde ve ya umumiyyetle, sagalmish insanlarda bele beyin fealiyyetinin olduqca ciddi fesadlarina sebeb ola biler. Bes koronavirus kecirmish insanin bedeninde ne bash verir? Eslinde bir cox insan xesteliyin tesirini praktik olaraq ozlerinde hiss ede bilmez, cunki COVİD-19 onlarda asemptomatik kece biler. Amma dogrudanmi beledir?
Tibbi Genetik ve Sinir Cerrahiyyesi ile Sinir Xestelikleri kafedrasinin professoru ve Yaroslavl vilayetinin bash nevroloqu Natalya Baranova bildirib ki, klinik tedqiqatlarin neticeleri sinir toxumalarinin koronavirusdan tesirlendiyini tesdiqleyir. Bu veziyyetde virus onlardan bedene girmek ucun istifade ede biler, lakin periferik ve ya merkezi sinir sisteminin mueyyen hisselerinin zedelenmesi ehtimali istisna edilmir. Axi melumdur ki, beyin bedenin enerji qaynaqlarinin dordde birini istehlak edir.
"Enerji karbohidratlarin bioloji oksidleshmesi zamani yaranir. Tebii ki, sixishdirildiqda ilk novbede ali sinir fealiyyeti eziyyet cekir", - professor qeyd edib.
Yeri gelmishken, shuurun bulaniqligi agir setelcem elametlerinin inkishafinin diaqnostik elametlerinden biridir. Agciyer zedelenmesi ile hipoksiya butun sinir sistemine, xususen de beyine cox ciddi shekilde tesir eden bir veziyyetdir. Bu yaxinlarda xesteliyi nisbeten asanliqla keciren insanlarin da risk altinda oldugunu gosteren elmi arashdirmalar neshr olunmaga bashladi. Hipoksiya zamani, yeni bedene ve her sheyden evvel qana oksigen catishmazligi neticesinde en hessas ve en cox zerer goren orqan elbette ki, beyindir.
Yuxarida qeyd edildiyi kimi, ingilis elm adamlarinin arashdirmalari yungul ve ya asemptomatik xesteliklere meruz qalan xestelerin heqiqeten merkezi sinir sistemi xesteliklerine hessas ve risk altinda olduqlarini tesdiqleyir. Muayineden kecenlerin bir hissesine keskin yayilmish ensefalomiyelit diaqnozu qoyulub. Bu, merkezi sinir sisteminin degenerativ mehvine sebeb olan, beyindeki ve onurga beyindeki sinir huceyrelerinin miyelin qabigina tesir eden olduqca ciddi bir iltihab xesteliyidir.
"Bioloji baximindan keskin coxsayli ensefalomiyelitin sklerozla oxsharligi var, lakin daha shiddetlidir. Bezi xestelerde uzun muddetli saglamliq problemleri yaranir, bezileri ise yaxshilashir", - tedqiqatin aparici muellifi ve London Universitet Kollecinin meslehetcisi Maykl Zandi bildirib.
İkinci ve ya ucuncu gununde xesteler adeten xesteliyin klinik tezahurlerinin shiddetli olmadigini bildirse de, guclu yorgunluq ve depressiyadan shikayetlenirler. Sebebler ferqli ola biler.
"Burada iki mumkun sebeb var. Onlardan biri psixologiya ile elaqelidir. Koronavirus istesek de, istemesek de, her hansi bir insan ucun bir tehlukeye cevrilir ve infeksiya fakti qeyri-sabit psixikasi olan insanlari agir strese surukleyir. Bu da ozluyunde bedenin mudafiesini ehemiyyetli derecede azaldir. Bezen bu stress depressiyaya cevrilir. Burada ona umid etmek olar ki, xeste sagaldiqca emosional fon da berpa olacaq.
Heddinden artiq immunitet reaksiyasinin xesteliyin gedishatina mudaxile etmesi tamamile ferqli bir meseledir ve bu, sitokin firtinasi adlanir. Burada virus qan-beyin baryerini qirir ve ensefalopatiyaya sebeb olan beyin damarlarinin qishasina tesir etmeye bashlayir. Yeri gelmishken, bu, hem depressiyanin tesirine, hem de xestenin heddinden artiq heyecanina sebeb ola biler. Xoshbextlikden, son bir ilde sehiyye sistemi xeste ucun son derece tehlukeli olan bu xesteliyin inkishafinin qarshisinin alinmasinda ciddi bir irelileyish elde edib" , - Natalya Baranova aciqlamasinda bildirib.
Bu zaman ortaya bashqa bir sual cixir: Bir insan xestelikden ne qeder tez yaxshilasha biler? Professor bu suali bele cavablandirib:
"Bu, xestenin bu xesteliye ducar oldugu veziyyetden asilidir. Bir cox hallarda depressiv sindrom artiq inkishaf etmeye bashlayir, lakin hele de klinik tezahurler gostermediyi ucun diaqnoz qoyulmur. Tek koronavirusun deyil, umumiyyetle her hansi yoluxucu bir xesteliyin bu prosesi daha suretlendirmesi istisna deyil. Bu veziyyetde yalniz xesteliyin inkishafi ile mubarize apara bilerik. Qalan meselelerde eger beyin ucun insult kimi travmatik bir hal olmayibsa, xestenin butun qabiliyyetlerini tamamile berpa etmesi ve tam sagalmasi ucun esaslar var".
Ayten Meftun

(Anarim.Az - in Qadin Dunyasi Bolumu)
Qadin Dunyasi

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2021