Anarim.Az teqdim edir
Qedim zamanlardan bu gunedek qadin gozelliyi muxtelif dovrlerde ferqli anlayishlarla qiymetlendirilib. Zaman kecdikce deyishen gozellik standartlari qadinlarin oz bedenlerine, zahiri gorunushlerine ve shexsi secimlerine munasibetini de ciddi shekilde formalashdirib. Bu gun ise sual yaranir: qadinlarin gozellik namine gosterdikleri fedakarliqlar onlarin oz azad iradesinin mehsuludur, yoxsa cemiyyetin tezyiqinin neticesidir?
Gozellik – Ferdi secim, yoxsa sosial mukellefiyyet?
Bezi qadinlar ucun gozel gorunmek – shexsi zovq, ozunuifade ve memnuniyyet menbeyidir. Onlar bedenlerine, uzlerine ve saclarina qulluq etmeyi sevgi ve diqqet kimi qebul edirler. Bu yanashma gozelliyi bir azadliq aktina cevirir – insanin ozu ucun etdiyi secimler silsilesi.
Lakin diger bir terefden, media, reklamlar, sosial shebekeler ve moda senayesi qadinlara ideallashdirilmish gozellik standartlarini zorla teqdim edir. Muxtelif cemiyyetlerde "ideal beden", "tokulmez sac", "lekesiz deri", "duz burun" kimi anlayishlar formalashdirilir ve qadinlar bu qeliblere uygunlashmaq ucun cox zaman fiziki, maddi ve psixoloji fedakarliqlara gedirler. Bu halda gozellik artiq azadliq deyil, tezyiqe cevrilmish bir ohdelik olur.
Gozellik ugrunda fedakarliqlar nelerdir?
Estetik emeliyyatlar: Burun, dodaq, yanaq, beden formasini deyishdiren emeliyyatlar artiq normallashmaga bashlayib. Bezen bu emeliyyatlar saglamliq ucun riskli olsa da, qadinlar cemiyyetin "gozellik" telebine uygunlashmaq ucun bu addimi atirlar.
Kosmetik asililiq: Gunumuzde qadinlar gundelik makiyaj, deriye qulluq vasiteleri ve sac stilistlerine ciddi vaxt ve maliyye serf edirler. Bu proses artiq tebii ehtiyacdan cixaraq, sosial qebula uygunlashma vasitesine cevrilir.
Pehriz ve beden tezyiqleri: "Ariq beden ideali" hele de bir cox cemiyyetlerde qadinlarin qarshisina shert kimi qoyulur. Bu ise qidalanma pozuntulari, saglamliq problemleri ve psixoloji narahatliqlara sebeb ola biler.
Azadliq harada bitir, tezyiq harada bashlayir?
Eger bir qadin gozellikle bagli verdiyi qerari oz isteyi ve rahatligi ile verirse, bu, onun shexsi azadligidir. Lakin eger bu qerar tenqid, qebul olunmamaq, reqabet ve ya ozunu beyenmemek qorxusundan qaynaqlanirsa, burada artiq sosial tezyiqden danishmaq olar.
Sosial media bu tezyiqin en guclu vasitelerinden biridir. Meshhurlarin, fenomenlerin "filtrli" ve "redakte olunmush" shekilleri genc qizlarda oz gorunushlerinden naraziliq hissi dogura bilir.
Feminizm ve gozellik standartlarina baxish
Feminizm qadinlarin yalniz gozel gorunmek ucun deyil, istedikleri kimi yashamaq huququna malik olduqlarini mudafie edir. Gozellik qadinin deyerini mueyyen etmemelidir. Bu baximdan, qadinin bedenini ve zahiri gorunushunu deyishdirmesi tenqid edilmir – amma bu qerarin kim terefinden, hansi sebebden verildiyi sorgulanir.
Gozellik ne qeder shexsi mesele kimi gorunse de, eslinde derin ictimai ve psixoloji tebeqeleri olan bir anlayishdir. Qadinlarin gozellik ugrunda etdikleri fedakarliqlar onlarin guc ve qerar verme azadligini da gostere biler, sosial tezyiqlerin guclu tesiri altinda verdikleri qerarlarin neticesi de ola biler.
En vacibi budur: her qadin ozunu oldugu kimi sevmeyi, deyerlendirmeyi ve cemiyyetin yaratdigi sert gozellik qeliblerinden azad olmagi bacarmalidir. Gozellik — mecburiyyet deyil, secim olmalidir.
Haziriadi: Mesude Sultan / gencaile.az