Mayin 10-da Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti İlham Eliyev Zengilan sheherindeki ilk yashayish kompleksine kocen ailelerle gorushub, onlara menzillerin acarlarini teqdim edib.

Anarim.Az AZERTAC istinaden xeber verir ki, dovletimizin bashcisi gorushde cixish edib.

Prezident İlham Eliyevin cixishi

- Bu gun Zengilan sakinleri ucun cox gozel, elametdar bir gundur. Uzun fasileden sonra siz dogma vetene - Zengilan sheherine qayidirsiniz. Bu munasibetle sizi urekden tebrik edirem.

Bu gun Ulu Onder Heyder Eliyevin dogum gunudur ve bizim gorushumuzun mehz bu gunde kecirilmesi tebii ki, remzi mena dashiyir. Ulu Onder Heyder Eliyevin en boyuk arzusu dogma torpaqlarimizin ishgaldan azad olunmasi idi. Biz - onun davamcilari onun vesiyyetini yerine yetirdik. Bu gun Azerbaycan erazisinde her qarish torpaq Azerbaycan xalqina mexsusdur. İshgalcilari torpaqlarimizdan qovaraq oz erazi butovluyumuzu ve suverenliyimizi berpa etdik.

Ulu Onder Heyder Eliyevin Azerbaycan tarixinde rolu danilmazdir. Onun fealiyyeti neticesinde Azerbaycan agir gunlerde oz musteqilliyini qoruya bilmishdir. Bildiyiniz kimi, yashli nesil o illeri yaxshi xatirlayir - 1993-cu ilde neinki erazi butovluyumuz, musteqilliyimiz tehluke altinda idi. O vaxt olkemize rehberlik etmish shexsler olkemizi felakete aparirdilar. Hem torpaqlarimizin ishgal altina dushmesi, Shushanin, Lacinin, Kelbecerin ermeni ishgalina meruz qalmasi, daxili cekishmeler, ozbashinaliq, anarxiya ve ovaxtki hakimiyyetin texribatci ve xeyanetkar fealiyyeti neticesinde vetendash muharibesinin bashlanmasi - genc musteqil dovletimiz olan Azerbaycan faktiki olaraq parcalanma erefesinde idi. O vaxt eger Heyder Eliyev xalqin telebi ile hakimiyyete gelmeseydi, xalqimizin, dovletimizin taleyi cox agir ola bilerdi. Mehz onun fealiyyeti neticesinde butun menfi meyillere son qoyuldu, vetendash muharibesine son qoyuldu, hakimiyyetsizlik, ozbashinaliq kimi hallara son qoyuldu, olkemizde sabitlik yaradildi, inkishaf bashlandi ve yavash-yavash ordu quruculugu da artiq getmeye bashladi. Onun Azerbaycana gelmesinden evvel faktiki olaraq nizami ordumuz yox idi ve Birinci Qarabag muharibesindeki meglubiyyetimiz mehz buna gore idi. O vaxt ordumuza rehberlik eden shexsler neinki herbi peshe nedir, onu bilmirdiler, hetta onlarin xeyanetkar fealiyyeti neticesinde torpaqlarimiz ishgal altina dushmushdu. "Shusha elden gederse, bashima gulle caxaram" deyen o namerd, xain bu gun de orada-burada sulenir. Amma o vaxt derdimiz onda idi ki, onun kimi adamlar Azerbaycanin esas vezifelerini zebt etmishdiler. Hec bir biliyi, bacarigi, ish tecrubesi olmayan, kuceden kecen insanlar birinci, ikinci, ucuncu, dorduncu shexs teyin olunmushdular. Ordumuz faktiki olaraq quldurlarin elinde idi.

Butun bu menfi meyillerin qabagini almaq, o cumleden o vaxt muxtelif qanunsuz silahli birleshmeleri yerine oturtmaq ucun guclu siyasi irade ve xalqin desteyi lazim idi. Her ikisi de var idi. Ulu Onderin Azerbaycan tarixinde helledici rolu bizim yaddashimizdan hec vaxt silinmeyecek. Onun siyasetini davam etdirerek bu gun bax, biz buradayiq, Zengilandayiq. Dushmeni torpaqlarimizdan qovduq, erazi butovluyumuzu berpa etdik. O vaxta qeder guclu iqtisadiyyat qurduq, guclu ordu qurduq, cemiyyetde vetenperverlik meyillerini guclendirdik ve faktiki olaraq, Azerbaycani beynelxalq tecridden de cixara bildik. İkinci Qarabag muharibesi zamani bize ne qeder tezyiqler olsa da, onlarin hec biri netice vermedi. Halbuki bizi dayandirmaq isteyenlerin sayi kifayet qeder cox idi. Birincisi, o vaxt ATET-in Minsk qrupuna rehberlik eden hemsedrler, o olkeler. Heresi oz sebebine gore bizi dayandirmaq isteyirdi. 44 gun erzinde defelerle bize tezyiqler gosterilirdi. O olkeler siradan olan olkeler deyil - onlar nuve dovletleridir, onlar BMT Tehlukesizlik Shurasinin daimi uzvleridir. Gorun, biz kimlerle uz-uze qalmishdiq. Her biri bu ishgali ebedi etmek, bundan bir alet kimi istifade etmek ve netice etibarile Azerbaycan xalqina rahat nefes almaq imkani vermemek ucun deriden-qabiqdan cixirdi. Tekce onlar deyil, bashqa olkeler de bizim qelebemizi istemirdiler.

Bunlarin qabaginda guclu irade gostermek, bunlarin qabaginda demek ki, biz oldu var, dondu yoxdur, yolumuzdan donmeyeceyik, elbette ki, boyuk irade teleb edirdi. Yene de 1993-cu ildeki kimi, xalqin desteyi lazim idi. O destek var idi ve butun xalqimiz bir yumruq kimi birleshmishdi. O, mene guc verirdi. İshin sonuna qeder - Shushanin azad olunmasina qeder biz dayanmaq fikrinde deyildik.

Tebii ki, o vaxt muharibenin davam etdirilmesi meqsedeuygun deyildi ve sonraki hadiseler bunu eyani shekilde gosterdi. Shushanin ishgaldan azad olunmasi ile faktiki olaraq Ermenistan ordusunun beli qirilmishdi. Ermenistan silahli quvveleri faktiki olaraq muhasirede qalmishdi. O vaxt muharibenin dayandirilmasi bize imkan verdi ki, qan tokulmeden Kelbecer, Lacin, Agdam rayonlarini siyasi yollarla, faktiki olaraq ultimatum yolu ile qaytara bilek. Ultimatum da ondan ibaret idi ki, eger Ermenistan qisa muddet erzinde, faktiki olaraq bir ay, ondan da az muddet erzinde bu torpaqlardan cixmasa, Qarabagda qalmish butun ermeni silahli quvveleri mehv edilecek. Emr de verilmishdir ve 15 minlik ermeni silahli quvvelerinin kontingenti mehv olunacaqdi. Mehz buna gore Ermenistan, yene de deyirem, bizim teleblerimize uygun Kelbecer, Lacin ve Agdam rayonlarindan cixmishdi.

Burada hec bir bashqa amil yox idi, hec bir kenar quvve onlara tezyiq etmirdi, ancaq bizim sert movqeyimiz. Nezaretden kenarda qalan hisse de gec-tez bize qayitmali idi, amma o tez oldu, neinki gec. Yene de guclu irade, peshekarliq ve 2023-cu ilin sentyabrina qeder gorulmush taktiki ishler, addimlar, herbi emeliyyatlar - butun bunlar zemin hazirladi ki, antiterror emeliyyati cemi bir nece saat davam etsin. Ermenistan ordusu ikinci defe teslim oldu, separatciliga son qoyuldu, ishgala son qoyuldu ve biz suverenliyimizi tam berpa etdik.

Butun bu shanli tarix bizimle ebedi olacaq. Tebii ki, bizim nesil bunu hec vaxt unutmayacaq, genc nesil ise bunu bilmelidir - mekteblerde, ailelerde, cemiyyetde. Bu parlaq tariximiz bizim qurur menbeyimizdir, bu, ebedi bele olacaq.

Elbette ki, bir daha qayidiram Ulu Onderin siyasi mirasina. Helledici meqam mehz 1993-cu ilde idi, oktyabr ayinda Prezident vezifesine secilenden sonra butun o menfi meyillerin qabagi alindi. Duzdur, o vaxt bizim imkanlarimiz cox mehdud idi, coxlu problemler var idi, bir nomreli problem mecburi kockunlerin yashayish sheraiti idi. Onu da biz tedricen hell etmeye bashlamishdiq ve artiq 2007-ci ilde cadir shehercikleri qalmamishdir, orada vaxtile meskunlashmish insanlari biz evlere, menzillere kocurduk. İshgal dovrunde her defe kecmish kockunlerle dovlet xetti ile yeni insha edilmish sheherciklerde gorushler zamani deyirdim ki, bu, muveqqeti bir yerdir. Torpaqlar azad olunandan sonra sizin ucun daha gozel sherait yaradilacaq. Bax, bu gun bu Zengilan sheherinin bu gozel menzeresi o sozlerimi bir daha tesdiqleyir.

İshgalin fesadlarini aradan qaldirmaq - bu da cox cetin bir prosesdir. Minalar, torpaqlarin demek olar ki, ishgalcilar terefinden zeherlenmesi, ekosid. Bax, bu Besitcay dunyaca meshhur olan bir qoruq idi. Deyilene gore, bura dunyada ikinci en boyuk cinar agaclarinin bir yerde olmasi ve qedim cinar agaclarinin qorugu idi. Demek olar ki, onun yarisini Ermenistan dovleti mehv edib. Bezi agaclari yandirib, bezilerini de kesib bazarlarda satib. Umumiyyetle, bizim meshe fondunun 60 min hektari vehshi ishgalcilar terefinden mehv edilmishdir. Onlarin esas hissesi Kelbecer, Lacin rayonlarindadir, amma Zengilanda da var. Hem talanciliq, hem dushmencilik, qeddarliq, ozu de hec bir esasi olmadan. Azerbaycan xalqi ermeni xalqina hec bir pislik etmemishdir. Onlarin bize olan nifretinin sebeblerini yeqin ki, psixiatrlar, psixoloqlar, hekimler arashdirmalidirlar. Ne qeder ki, Ermenistan cemiyyetinde Azerbaycana qarshi nifret hissi ile yashayan siyasi quvveler var, bir o qeder de biz ayiq olmaliyiq.

Bu gun biz sulh sheraitinde yashayiriq ve sulhun muellifi de bizik. Biz istemeseydik, sulh olmayacaqdi. Biz isteseydik, istenilen herbi emeliyyati istenilen yerde kecire bilerdik. Bunu Ermenistan rehberliyi de bilir, onun arxasinda duranlar da bilirler. Ne qeder onun arxasinda dururlar dursunlar, bilirler ki, bizim gucumuze qarshi onlarin hec bir shansi yoxdur, onlar acizdirler. Gucleri var idise, ele 2020-ci ilde komek ederdiler de Ermenistana. Bu gun Ermenistana gelib ozunu saxta qehreman kimi gosteren bezi xarici liderler 2020-ci ilde ele hemin liderler idi de oz olkelerinde hakimiyyet bashinda, gelib yiye duraydilar da Ermenistana. Boshbogazliqdan bashqa hec ne yoxdur. Onlarin da ishi-gucu boshbogazliqdir, ona gore oz olkelerinde onlarin destek emsali 10-15 faizdir. İndi guya ki, Ermenistani bizim elimizden onlar cixarib xilas edibler. Bizim Ermenistani mehv etmek niyyetimiz yox idi, Ermenistanin musteqilliyini onun elinden almaq niyyetimiz yox idi. Bu gun hele de Azerbaycan-Ermenistan serhedinde Avropanin dirnaqarasi mushahidecileri guya ki, keshik cekirler. Men o vaxt da demishem, biz bir dene gulle atsaq, onlarin dabanlari parlayacaq, hec izi-tozu da qalmayacaq orada. Amma ozlerini bele gosterirler, guya ki, onlar Ermenistani bizden qoruyurlar. Bizden Ermenistani qorumaq lazim deyil. Biz istediyimize nail olmushuq. Ozunu Ermenistandaki bu tedbirde yene de yalanci qehreman kimi gostermek ki, guya onlar Azerbaycanin qabagini aliblar, yoxsa bu aqressiv, tecavuzkar Azerbaycan Ermenistani mehv edecekdi, hamisi cefengiyatdir. Bizim bele niyyetimiz olmayib, yoxdur ve olmayacaq, eger bize qarshi yeniden texribat toredilmese. Ancaq biz bilirik ki, Ermenistanin siyasi mustevisinde Azerbaycan xalqina, dovletine nifretle yashayan kifayet qeder daireler var ve onlar hakimiyyete gelse, bax, o zaman Ermenistan xalqinin bashi derdde olacaq.

Biz bize mexsus olan torpaqlarimizi ishgalcilardan qan tokerek azad etdik. Allah butun shehidlerimize rehmet elesin. Bizim butun herbcilerimiz, qehreman doyushculerimiz en yuksek qiymete layiqdir. Biz hem doyush meydaninda, hem siyasi mustevide hem irade, peshekarliq ve yuksek menevi keyfiyyetler, leyaqet gostermishik. Mehz buna gore bu gun Azerbaycana evvelki dovrde olan hormet belke de bire-on artdi.

Bu gun her shey goz qabagindadir. Azerbaycanin beynelxalq movqeleri, beynelxalq nufuzu ne qeder yuksek seviyyededir. Bize olan hormet, regbet, xosh munasibet getdikce daha da genishlenir. Butun bunlarin sebebi var. Elbette ki, bizim leyaqetli siyasetimiz, sozle emel arasindaki birlik ve tebii ki, bizim herbi qelebemiz. Men bunu defelerle demishem, bunu indi her kes gore bilir. Tekce bunu gormek ucun tarixci olmaq lazim deyil. Qisa muddet erzinde bizim qeder tam, mutleq, birmenali qelebe qazanan ikinci olke olmamishdir. Ozu de biz bu muharibeni butun beynelxalq humanitar normalara uygun aparmishiq, Ermenistandan ferqli olaraq. Onlar bizim sheherlerimizi, kendlerimizi "İsgender-M", "Skad" ve diger ballistik uzaqmenzilli raketlerle vururdular. Mulki ehaliye qarshi muharibe aparirdilar hem Birinci Qarabag muharibesinde, hem İkinci Qarabag muharibesinde. Biz ise ermenilere mensub olan bir dene de mulki obyekti dagitmamishdiq.

Onlar Xocali soyqirimini toretdiler. Biz ise onlar Qarabagdan Ermenistana gedende yolda polisler duzmushduk ki, onlara corek, su verek. Bax, ferq budur. Men indi daha derine getmek istemirem, her bir xalqda yaxshi ve pis numayendeler var. Amma butovlukde goturende budur ferq. Zengilani yerle-yeksan eden tekce Ermenistan rehberleri deyildi, tekce Qarabag separatcilari deyildi. Demek olar ki, onlarin butun ehalisi kutlevi suretde gelib talanciliqla meshgul idi. Hetta deyirdiler ki, gedirik talana. Yeni bu, onlarda bir qayda idi, bu, normal bir davranish idi. Yeni vehshilik normal bir davranish idi - kim ne qeder cox dash ogurladi, kim ne qeder cercive cixartdi, kim ne qeder dam ortuyu cixartdi. Sonra aparib hem İran bazarlarinda, hem de Ermenistan bazarlarinda satirdilar. Bax, ferq budur. Biz bunu ede bilerik? Bizim insanlarin hec aglina gelmez bele.

Ona gore bilirsiniz, yene de deyirem, bu gun dunyada bize olan hormetin bir cox sebebleri var: hem qalib xalq kimi, hem muharibeni muharibe qanunlarina uygun aparan xalq kimi, hem humanitar qaydalara riayet eden xalq kimi ve qurub-yaradan xalq kimi. Yaxshi, 30 il bu Zengilan onlarin elinde idi, dashi-dash uste qoyardilar da eger bu, onlarin torpagidirsa. Zengilanin o dagilmish mescidini biz konservasiya etmishik, orada da kicik bir fotosergi teshkil etmishik ki, hec kim unutmasin ne gune salmishdilar onlar bizim dini-tarixi abidelerimizi. Bu, onlarin idise, tikib qurardilar da. Cemi besh il kecib, tekce Zengilan yox, gorun, her yerde quruculuq ishleri aparilir - yollar, korpuler, elektrik stansiyalari, su anbarlari, kockunler ucun evler, mektebler tikilir. Bax, sahibler bele eder. Talanci, ishgalci ise geler soker, dagidar. Amma ne qeder sokseler de, yene de bizim irademizi qira bilmediler. Biz qayitmali idik ve qayitmishiq bu torpaqlarin sahibleri kimi. İndi de qurub-yaradiriq, o cumleden Zengilan rayonunda. Bu, sheherde birinci yashayish mehellesidir, hele ikinci, ucuncu olacaq. Bu layihelerin bezileri tesdiqlendi, bezileri indi tesdiqlenecek, inshaat gedecek. Zengilanda ermeniler terefinden dagidilmish dediyim o mescidin yaninda gozel, belke de olkemizin en gozel mescidlerinden biri olan Zengilan mescidini insha etdik. Zengilanda, eslinde, birinci yashayish menteqesi qurulmushdur, Agali kendinde. Bu da demek olar ki, Zengilana xususi munasibetin elameti idi. İndi onun yaninda Memmedbeyli kendi salinibdir. Sheher genishlenecek.

Zengilanda hava limani, konqres merkezi fealiyyet gosterir. Yene de azad edilmish erazilerde birinci kend teserrufati muessisesi - "Dost Aqropark" mehz Zengilanda yaradilmishdir ve mene verilen melumata gore, artiq o, oz hedefine catir. Cunki hedefi 10 min bash cins mal-qara idi, bu hedefe artiq yaxindir, 6 min hektara yaxin torpaqda da ishler gedir.

Zengilan neqliyyat dehlizinin uzerinde yerleshir. Biz Zengilani neinki Azerbaycanin, bolgenin neqliyyat merkezlerinden birine cevireceyik.

Demir yolu insha edilir. Yaxin gelecekde - belke de bir il, il yarim bundan sonra Bakidan Zengilana demir yolu ile gelmek mumkun olacaq, nece ki, bu gun Agdama demir yolu ile gedirler. Gelen il Xankendiye demir yolu ile gedecekler. Bu demir yolu davam edecek, Zengezur dehlizi ile Naxcivani birleshdirecek. Faktiki olaraq buradan Naxcivana 30 deqiqelik bir yol olacaq. Biz Azerbaycanin ayrilmaz hissesi olan Naxcivani bu cografi baglanti ile olkemizin esas hissesi ile birleshdireceyik.

Eyni zamanda, İran serhedinde korpu demek olar ki, tikilib bizim teshebbusumuzle ve indi serhed-gomruk infrastrukturu, binalar tikilir. Yeqin ki, bir nece aydan sonra o da acilisha hazir olacaq ve bu, beynelxalq neqliyyat dehlizi olacaq. Buradan kecen hem demir yollari, hem avtomobil yollari boyuk xeyir getirecek. Cunki oraya xidmet eden insanlar ishle temin olunacaqlar. Bunun Zengilanin ve butovlukde Azerbaycanin iqtisadiyyatina cox boyuk tohfesi olacaq.

Ermenistanla burada serhed acilandan, Zengezur dehlizi acilandan sonra Zengilan faktiki suretde olkemizin yegane rayonu olacaq ki, bunun iki qonshu olke ile serhed-kecid menteqesi olacaq. Gorun, bunun ne qeder boyuk ehemiyyeti var. Cunki bu, hem Sherq-Qerb dehlizidir, Naxcivandan Turkiyeye, sonra Avropaya uzanan yoldur, hem de Shimal-Cenub dehlizidir. Zengilandan Agbend uzerinden İrana ve Fars korfezine, buradan Naxcivana kecmekle Culfaya, yene de Fars korfezine. Bu, beynelxalq bir merkez olacaq, evezolunmaz merkez olacaq. Biz bunu bele goruruk ve bele de olacaq. Cunki bu gune qeder butun planlarimiz gercekleshib.

Azad olunmush torpaqlarda gorulen ishlerle bagli biz hem telesirdik, hem de her sheyi duzgun etmeye calishirdiq. Planli shekilde, strategiya esasinda ki, her shey duz-emelli olsun - hem insanlarin yashayishi ucun, meshgullugu ucun, tehsili ucun, eyni zamanda, olke iqtisadiyyati ucun. Zengilan rayonunda gorun, besh il erzinde 42 meqavatliq su elektrik stansiyalari tikilmishdi. Sovet vaxtinda bu yox idi. İndi bu, Zengilani bele musteqil shekilde tam enerji ile temin ede bilecek, lap burada 200 min ehali yashasa bele. Amma biz butovlukde artiq sudan 300 meqavatdan cox enerji gotururuk. Bir-iki il erzinde Guneshden de gotureceyik, ondan da cox.

Butun bunlar olkenin gucudur. Yene de deyirem, her shey planli shekilde aparilir. Biz calishiriq ki, tezlikle kecmish kockunleri oz dogma vetenlerine qaytaraq. Amma, eyni zamanda, her shey ele qurulmalidir ki, azad edilmish eraziler neinki Azerbaycanda, dunyada numunevi olsun ve bu da olacaq.

Sizi bir daha tebrik edirem, size cansagligi arzulayiram.

Sakinler: Cox sag olun.

11:36

Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti İlham Eliyev mayin 10-da Zengilan sheherinde insha edilmish 104 menzilli birinci yashayish kompleksinin acilishinda ishtirak edib, buraya kocen ailelerle gorushub, cixish edib ve sakinlere menzillerin acarlarini teqdim edib.

Anarim.Az AZERTAC istinaden xeber verir ki, sonra dovletimizin bashcisi Zengilan sheherinde "Zangilan City Park Hotel"in temelini qoyub.

Telegramda izleyin