Qalileo Qaliley 1610-cu il yanvarin 7-de oz el istehsali teleskopu ile Yupiterin peyklerini mushahide ederken besheriyyete ilk defe olaraq Yer etrafinda firlanmayan sema cisimlerinin movcudlugunu gosteren subutlar teqdim etmishdi. Ulduz paralaksinin mushahide edilmesi ucun - Ptolemeyin Gunesh ve planetlerin Yer etrafinda firlandigi kohne modeline son zerbeni vuran esas subut ucun - esrler lazim olsa da, bu keshf kosmosda bezi cisimlerin Yer etrafinda firlanmadigini gosterdi ve heliosentrik modelin kainati daha yaxshi izah ede bileceyini ortaya qoyub.





Qaynarinfo xeber verir ki, bu barede "İFL Science" yazir.

Lakin sonraki keshfler veziyyeti daha da murekkebleshdirerek gosterib ki, Yupiter texniki olaraq Gunesh etrafinda deyil, Guneshden kenarda yerleshen bir noqte etrafinda firlanir.

Kutle baximindan Gunesh oz sisteminin 99,86 faizini teshkil edir, qalan 0,14 faizi ise planetler, cirtdan planetler, peykler, kometler ve asteroidlerden ibaretdir. Lakin cazibe quvvesi yalniz bir terefli deyil: Yer sizi ozune cekdiyi kimi, siz de Yeri cuzi shekilde ozunuze cekirsiniz. Eyni prinsip planetler ve Gunesh arasinda da kecerlidir. Buna gore de obyektler tekce bir-birinin etrafinda deyil, umumi kutle merkezi - barisentir etrafinda hereket edir.

Yupiter Gunesh sistemindeki planetler arasinda en boyuk kutleye malikdir (Gunesh istisna olmaqla umumi kutlenin texminen 70 faizi) ve bu sebebden Yupiter-Gunesh sisteminin barisentri Guneshin daxilinde deyil, onun sethinden kenarda yerleshir.

Yer ve Ay sisteminde de oxshar veziyyet movcuddur: onlar da umumi barisentir etrafinda firlanir ve bu noqte Yerin merkezinden texminen 5000 kilometr mesafede yerleshir.

NASA-nin melumatina gore:

"Yupiter Yerden xeyli boyukdur. Onun kutlesi 318 defe daha coxdur. Neticede Yupiter-Gunesh sisteminin barisentri Guneshin merkezinde deyil. Eslinde o, Guneshin sethinden kenarda yerleshir. Gunesh sistemimiz butovlukde de bir barisentire malikdir. Gunesh, Yer ve butun planetler hemin kutle merkezi etrafinda firlanir".

Yupiter ve Saturn kimi qaz nehenglerinin boyuk kutlesi sebebinden Gunesh sisteminin barisentri cox vaxt Guneshin merkezinden kenarda yerleshir. Bu ise o demekdir ki, sadeleshdirilmish "butun planetler Gunesh etrafinda firlanir" tesevvuru texniki baximdan tam deqiq deyil.

Eslinde butun sistem - Gunesh de daxil olmaqla - umumi kutle merkezi etrafinda hereket edir ve bu noqte bezen Guneshin icinde, bezen ise onun xaricinde yerleshir. Yupiter kimi boyuk kutleye malik cisimler ise bu balansi daha da deyishir.

Telegramda izleyin