"Turkmenistan Prezidenti Serdar Berdimehemmedovun Azerbaycana reallashdirdigi bu tarixi dovlet seferi ve Bakida kecirilen yuksek seviyyeli strateji gorushler iki qardash olke arasindaki munasibetleri keyfiyyetce tamamile yeni bir pilleye qaldirir. Xezerin iki sahilini birleshdiren Baki ve Ashqabad ittifaqi artiq sadece ikiterefli emekdashliq cercivesinden cixaraq Avrasiya mekaninin geosiyasi ve geoiqtisadi xeritesini yeniden formalashdiran strateji oxa cevrilir. Bu sefer cercivesinde imzalanan senedler ve elde olunan razilashmalar her iki olkenin milli maraqlarina tam cavab vermekle yanashi, konkret saheler uzre cox muhum regional tohfeler ved edir".

Bu sozleri Anarim.Az politoloq Tural İsmayilov danishib.

O, aciqlamasinda qeyd edib ki, siyasi mustevide Azerbaycan ve Turkmenistanin dovlet bashcilari seviyyesinde qebul etdikleri Birge Beyanat terefdashligin sarsilmaz huquqi fundamentini teshkil edir:

"Bu yaxinlashma, xususile Turk Dovletleri Teshkilati (TDT) daxilinde inteqrasiya proseslerinin suretlendiyi bir vaxtda, turk dunyasinin butovleshmesi ve vahid guc merkezine cevrilmesi prosesini guclendirir. Xezerin statusunun mueyyenleshmesinden sonra iki olkenin formalashdirdigi qarshiliqli etimad muhiti regionda kenar siyasi manipulyasiyalarin qarshisini almaq ucun en guclu siperdir. Fuzuli sheherinde Turkmenistan terefinden tikilecek mescidin temelinin qoyulmasi ve iki olke sheherlerinin qardashlashmasi ise siyasi iradenin menevi ve medeni koklerle ne qeder derinden bagli oldugunu numayish etdirir.

İqtisadi ve neqliyyat-logistika sahesinde elde olunan razilashmalar qlobal ticaret yollarinin shaxelendirilmesi baximindan inqilabi addimdir. Cinden ve Merkezi Asiyadan gelen yuklerin Avropaya dashinmasinda esas marshrut olan Orta Dehlizin ve Xezer tranzit xettinin tam gucu ile ishlemesi birbasha Baki ve Ashqabadin sinxron fealiyyetinden asilidir. İmzalanan neqliyyat, logistika ve demir yolu emekdashligina dair senedler iki olkenin liman ve neqliyyat infrastrukturunun vahid mexanizm kimi fealiyyet gostermesine imkan verecek. Gorush cercivesinde "Dostluq" tankerinin onlayn formatda hediyye olunmasi remzi xarakter dashisa da, Xezerde birge deniz neqliyyati ve yukdashima imkanlarinin artirilmasinin emeli gostericisidir. Bu, hem de Zengezur dehlizinin acilmasi perspektivinde Turkmenistanin Avropa bazarlarina birbasha cixishini temin edecek logistik qarantiyadir.

Enerji sektoru iki olke arasindaki strateji munasibetlerin en helledici sutunudur. Uzun iller reqabet obyekti kimi gorunen Xezer karbohidrogen ehtiyatlari indi Azerbaycanin moderatorlugu ve tranzit imkanlari sayesinde mushterek qazanc menbeyine cevrilib. "Dostluq" yataginin birge keshfiyyati ve ishlenilmesi barede evvelki tarixi razilashmanin ardinca, bu sefer zamani qebul edilen qerarlar Turkmenistan tebii qazinin Azerbaycan uzerinden Trans-Anadolu (TANAP) ve Trans-Adriatik (TAP) kemerleri vasitesile Avropaya neqlini - Trans-Xezer boru kemeri layihesini - xeyal olmaqdan cixarib real perspektive cevirir. Avropanin enerji tehlukesizliyinin yeniden quruldugu bu dovrde Azerbaycan regional enerji qovshagi (hab) statusunu mohkemlendirir, Turkmenistan ise ozunun neheng qaz resurslarini alternativ ve etibarli marshrutla dunya bazarina cixarmaq imkani qazanir.

Gelecek perspektivler baximindan bu emekdashliq modeli Cenubi Qafqaz ve Merkezi Asiya regionlarini vahid geoiqtisadi mekanda birleshdirir. Azerbaycan ve Turkmenistanin formalashdirdigi bu yeni realliq her iki dovleti regionun gelecek inkishaf ssenarilerinde sadece ishtirakci deyil, hem de qaydalari dikte eden esas gucler sirasina cixarir. Birge atilan addimlar iki xalqin rifahini yukseltmekle yanashi, Sherq-Qerb vektoru boyunca uzanan butun iqtisadi ve siyasi arxitekturanin dayaniqliligini temin edecekdir".

Vusale İbrahimli

Telegramda izleyin