NASA-nin melumatina gore, Saturnun peyki Titan Yer istisna olmaqla, Gunesh sisteminde sethinde daimi maye movcud olan yegane melum sema cismidir. Ekstremal sheraite baxmayaraq, burada Yerinkine benzer tam hidrologiya dovrani fealiyyet gosterir.





Qaynarinfo xeber verir ki, bu barede "SpaceDaily" neshri yazib.

Lakin Titanin esas ferqi ondan ibaretdir ki, burada suyun rolunu maye metan ve etan oynayir. Bu maddeler buxarlanir, buludlar emele getirir, yagish sheklinde yagintiya cevrilir, cay ve golleri qidalandirir, daha sonra ise yeniden buxarlanir.

Peykin sethi ise adi suxurlardan ibaret deyil. Texminen menfi 179 derece Selsi temperaturunda su buzu o qeder sertleshir ki, mohkemliyine gore qraniti xatirladir. Mehz bu buzdan ibaret "dash" uzerinde metan caylari axaraq zamanla oz yataqlarini formalashdirir.

Alimler bunu nece mueyyen edibler?





Titan haqqinda esas melumatlar beynelxalq "Cassini-Huygens" missiyasi sayesinde elde olunub. Peykin six atmosferi sethi birbasha mushahide etmeye imkan vermediyinden, "Cassini" aparati 10 ilden cox muddetde radar vasitesile Titanin sethini tedqiq edib.

En muhum nailiyyet ise 2005-ci ilin yanvarinda "Huygens" enish aparatinin Titanin sethine enmesi olub. Enme zamani aparat coxsayli cay vadilerinin shekillerini cekib, sethe catdiqdan sonra ise uzun muddet maye axini ile cilalanmish kimi gorunen, yumrulashmish su buzundan ibaret parcalarla ortulu erazinin goruntulerini Yere gonderib. Alimler hesab edirler ki, aparat qedim bir cayin qurumush yatagina enib.

Xezer denizinden boyuk denizler





Titanin denizlerinin ekseriyyeti peykin shimal qutbu yaxinliginda yerleshir. Onlarin en boyuyu olan Kraken Mare sahesine gore Yerdeki Xezer denizini usteleyir ve alimlerin hesablamalarina gore, bezi yerlerde derinliyi bir nece yuz metre catir.

İkinci boyuk deniz olan Ligeia Mare esasen maye metanla doludur, Kraken Marede ise etanin miqdari daha coxdur. Her iki deniz coxsayli caylarla qidalanir ve bu caylar Yerde oldugu kimi denizlere tokulur.

Titan niye Yene benzemir?





Landshaftlarin heyretamiz oxsharligina baxmayaraq, Titanin sheraiti tamamile ferqlidir.

Peykin atmosferi esasen azotdan ibaretdir, lakin Yer atmosferinden xeyli sixdir. Burada cazibe quvvesi de Yerin cazibesinin texminen yeddide biri qederdir. Buna gore metan yagishinin damcilari daha iri olur ve Yere nisbeten daha yavash dushur.

Bundan bashqa, Saturn orbitinde Gunesh ishigi cox zeif oldugundan hava prosesleri de Yere nisbeten daha leng bash verir. Yagintilar nadir hallarda mushahide edilir ve esasen guclu, lakin seyrek leysanlar sheklinde olur.

Tedqiqatcilarin sozlerine gore, Titani maraqli eden cehet onun "ikinci Yer" olmasi deyil. Esas meqam odur ki, eyni fiziki prosesler, hetta su evezine maye metan caylarinin axdigi dunyalarda bele, oxshar landshaftlar formalashdira bilir.

Telegramda izleyin