İspaniyanin Seuta anklavinda bash veren son hadiseler Avropa İttifaqinin miqrasiya ve serhed tehlukesizliyi siyasetini yeniden diqqet merkezine getirib. Qisa muddetde yashanan kutlevi miqrasiya axini hem tehlukesizlik, hem de geosiyasi risklerle bagli muzakireleri guclendirib. Bes meselenin mahiyyeti eslinde neden ibaretdir ve Avropa ucun hansi strateji cagirishlar gundeme gelir?

Siyasi elmler uzre felsefe doktoru, politoloq Shebnem Hesenova Oxu.Az aciqlamasinda bildirib ki, Seuta bohrani miqrasiya, geosiyaset ve Avropanin serhed tehlukesizliyi dilemmasini uze cixardi:

"Orada bash veren son hadiseler Avropa İttifaqinin (Aİ) miqrasiya ve serhed tehlukesizliyi siyasetinin hele de ciddi sinaqlarla uz-uze oldugunu bir daha numayish etdirdi. Qisa muddet erzinde on minlerle insanin Merakeshden İspaniyanin anklavina kecmesi tekce humanitar bohran yaratmadi, hem de Avropanin xarici serhedlerinin ne derecede etibarli qorundugu ile bagli suallari yeniden gundeme getirdi".

"Seuta ve Melilya cografi baximdan Afrikada yerleshseler de, huquqi baximdan İspaniya ve Avropa İttifaqinin erazileridir. Bu sebebden burada bash veren her hansi serhed bohrani yalniz İspaniyanin deyil, butovlukde Avropa İttifaqinin tehlukesizlik meselesine cevrilir. Hadiselerin miqyasi gosterir ki, mesele tekce qeyri-qanuni miqrasiya ile mehdudlashmir. Bir gece erzinde texminen 50 min neferin serhedi qanunsuz kecmesi nezaretin zeiflemesi ile yanashi, geosiyasi amillerin de prosese tesir etdiyini gosterir. Bir sira ekspertler bunu Merakeshle Elcezair arasindaki regional reqabet, hemcinin İspaniyanin son dovrde her iki olke ile munasibetlerinde yaranan deyishiklikler fonunda qiymetlendirirler. Bu ise miqrasiyanin bezen siyasi tezyiq vasitesine cevrile bildiyini bir daha ortaya qoyur", - deye politoloq vurgulayib.

Onun sozlerine gore, Avropa İttifaqi uzun illerdir miqrasiya siyasetinde vahid movqe formalashdirmaqda cetinlik cekir:

"Cenub serhedlerinde yerleshen olkeler daha boyuk yuk dashidiqlarini bildirir, diger uzv dovletler ise mesuliyyet bolgusu, siginacaq prosedurlari ve serhed nezareti ile bagli ferqli yanashmalar sergileyirler. Seuta hadiseleri bu fikir ayriliqlarini yeniden uze cixardi".

"Bohran Avropa ucun daha bir muhum realligi da numayish etdirdi. Xarici serhedlerin tehlukesizliyi yalniz fiziki maneeler ve elave herbi quvvelerle temin edile bilmez. Miqrasiyanin esas sebebleri iqtisadi berabersizlik, silahli munaqisheler, siyasi qeyri-sabitlik ve insan alveri shebekelerinin fealiyyetinde gizlidir. Bunlar aradan qaldirilmadiqca benzer hadiselerin tekrarlanmasi ehtimali yuksek olaraq qalacaq. Bununla yanashi, Avropa ucun Merakesh kimi tranzit olkelerle emekdashliq muhum ehemiyyet dashiyir. Son illerin tecrubesi gosterir ki, serhed nezaretinde yaranan en kicik boshluq bele qisa muddetde genishmiqyasli miqrasiya axinina sebeb ola bilir ve bu, hem tehlukesizlik, hem de siyasi baximdan ciddi neticeler dogurur. Seutada yashananlar Avropa İttifaqina bir daha xatirlatdi ki, miqrasiya artiq tekce humanitar ve sosial mesele deyil. Bu, eyni zamanda xarici siyaset, milli tehlukesizlik, regional geosiyaset ve dovletlerarasi munasibetlere birbasha tesir gosteren strateji cagirishdir. Mehz buna gore de Aİ-nin xarici serhedlerinin qorunmasi, miqrasiya siyasetinin koordinasiyasi ve tranzit olkelerle emekdashligin guclendirilmesi yaxin dovrde Avropa gundeliyinin esas prioritetlerinden biri olaraq qalacaq", - deye musahibimiz vurgulayib.

Telegramda izleyin