NASA Marsda vaxtile heyatin movcud oldugunu gosteren deliller ashkarlayib, lakin bu muhum numunelerin Yere getirilmesi hele de son derece cetin mesele olaraq qalir.





Qaynarinfo "Newsweek"a istinaden xeber verir ki, texminen bir il evvel NASA "Perseverance" marsdashiyan aparatinin keshfini boyuk nailiyyet kimi teqdim etmishdi. Aparat Marsin "Jezero" kraterinde qurumush cay yatagindan Qirmizi planetde mikrob heyatinin mumkun izlerini dashiyan numune goturmushdu.

Hemin vaxt NASA-nin administrasiyasi rehberinin selahiyyetlerini icra eden Shon Daffi "Perseverance"in ashkarladigi numunenin Marsda heyat izlerinin mueyyenleshdirilmesi istiqametinde indiyedek elde edilmish en muhum tapintiya en yaxin netice oldugunu bildirmishdi.

Oten il Daffi NASA-nin Marsa "amerikali personal gondermeye" hazir oldugunu beyan etse de, oxvari formaya malik "Cheyava Falls" adli Mars dashinin goturulerek Yere getirilmesi plani yanvarda pozulub. Buna ABSh Konqresinin ciddi budce ixtisarlari sebeb olub.

Bununla yanashi, NASA ve Avropa Kosmik Agentliyinin "Perseverance" aparatinin topladigi numuneleri Yere getirmeye yonelmish murekkeb birge missiyasi hazirda NASA-nin saytinda sadece "gelecek missiya" kimi gosterilir ve onun heyata kecirilme tarixleri barede konkret melumat verilmir.

Tapintinin Yere catdirilmasi niye vacibdir?





NASA-nin melumatina gore, numunelerin Yere getirilmesi Mars ve Gunesh sistemi haqqinda elmi anlayishda inqilab yarada, hemcinin tedqiqatcilari Qirmizi planete gelecek missiyalara hazirlaya biler.

NASA-nin Mars tedqiqatlari uzre bash elmi emekdashi Lindsi Heysin sozlerine gore, "Perseverance" Marsda mueyyen teksturalara malik qayali suxur ashkar edib. Bu xususiyyetler esasen kimyevi ve mineral gostericilerle, elece de uzvi elametlerle uygunluq teshkil edir.

"Butun bu xususiyyetler birlikde, ‘Perseverance’in elde ede bildiyi goruntu deqiqliyi seviyyesinde, sethdeki materiali menimsemek ucun kimyevi reaksiya yaradan mueyyen nov mikrob sisteminin fealiyyeti neticesinde meydana gelmish kimi gorunur", - Heys bildirib.

NASA-nin bash elmi emekdashi bunu daha sade shekilde izah ederek delillerin "orada neyinse oldugunu ve qidalandigini" gosterdiyini deyib. Sohbet gil ve lil terkibli cokuntu suxurlardan gedir. Yer uzunde bele suxurlarin mikrob heyatinin izlerini qorudugu melumdur. Onlarin terkibinde muxtelif birleshmelerle yanashi, yuksek miqdarda uzvi karbon, kukurd, oksidleshmish demir ve fosfor da var.

Numunelerin Yer laboratoriyalarinda tehlili Marsda vaxtile heyatin olub-olmadigi sualina cavab vere biler. Bununla bele, yekun cavabin mutleq elde olunacagina zemanet yoxdur.

Tapintilarin Yere getirilmesi alimlere Marsda movcud olan toz, suxur parcalari ve ya karbonla zengin hissecikler barede de daha etrafli melumat vere biler. Bu materiallar kosmik aparatlara, elmi cihazlara ve gelecekde Marsda yaradilmasi planlashdirilan yashayish mekanlarina zerer vura biler.

"Toz meselesi Marsa insan gondermek ve onlarin saglamligini qorumaq imkanini nezerden keciririkse, heqiqeten de cox vacibdir", - Heys izah edib.

Onun sozlerine gore, Mars tozunun deqiq kimyevi terkibi hele de sirr olaraq qalir.

Heys hemcinin bildirib ki, ashkarlanmish numunelerin Yere catdirilmasi ucun en yaxshi usulun mueyyenleshdirilmesi istiqametinde seyler davam edir. O, missiyanin heyata kecirileceyine umid etdiyini deyib, lakin diger mushahideciler bu meselede o qeder de emin deyiller.

Tapintini tezlikle Yere catdirmaq mumkun olmayacaq





NASA "SkyFall" missiyasi cercivesinde 2028-ci ilin sonunda Marsa Qirmizi planetin geologiyasini ve iqlim tarixini oyrenmek ucun uc helikopter tipli aparat gondermeyi planlashdirir.

Lakin Filadelfiyadaki Franklin İnstitutunun bash astronomu Derrik Pitts hesab edir ki, insanlar Marsa yollanana qeder ashkarlanmish numuneleri bashqa yolla Yere getirmek mumkun olmayacaq.

Pitts emindir ki, muvafiq numuneler nehayet Marsdan goturulecek ve onlarin tehlili Qirmizi planetin vaxtile indiki dovrle muqayisede daha isti ve daha rutubetli oldugunu, elece de orada mikrob heyatinin movcud oldugunu tesdiqleye biler.

Onun numunelerin Marsdan Yere catdirilmasi ile bagli "en optimist" proqnozu 2036-ci ildir.

Telegramda izleyin