
Hikmet Haciyevin mushayieti ile diplomatik korpusun Qarabag ve Sherqi Zengezura iki gunluk seferi Azerbaycanin postmunaqishe dovrunde heyata kecirdiyi siyasetin muhum teqdimat platformasina cevrilir.Sentyabrin 11-de Azerbaycanda akkredite olunmush diplomatik korpusun numayendelerinin Qarabag ve Sherqi Zengezura iki gunluk seferi bashlayib. Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin komekcisi, Prezident Administrasiyasinin Xarici siyaset meseleleri shobesinin mudiri Hikmet Haciyevin mushayieti ile kecirilen sefer regionda geden genishmiqyasli berpa-quruculuq prosesinin, Boyuk Qayidishin ve yeni sosial-iqtisadi realliqlarin beynelxalq diplomatik korpusa birbasha teqdim olunmasi baximindan muhum ehemiyyet dashiyir.
Seferde coxsayli olkeleri ve beynelxalq teshkilatlari temsil eden diplomatlarin ishtiraki Qarabag meselesinin Azerbaycanin xarici siyasetindeki ehemiyyetini, eyni zamanda regionda formalashan yeni realligin beynelxalq ictimaiyyete catdirilmasi istiqametinde aparilan sistemli ishin miqyasini gosterir.
Bu seferin esas ferqi ondan ibaretdir ki, diplomatik numayendeler Qarabag ve Sherqi Zengezurda heyata kecirilen prosesleri yalniz resmi hesabatlardan, fotoshekillerden ve melumatlardan oyrenmirler. Onlar hemin erazilere gederek berpa ve quruculuq ishlerini, yeni infrastruktur layihelerini, yashayish menteqelerinde yaradilan sheraiti ve tarixi-medeni irsin berpasi istiqametinde gorulen ishleri bilavasite mushahide edirler.
Qarabag artiq yeni gundeliyin merkezindedir
Qarabag uzun iller Azerbaycan-Ermenistan munaqishesinin en murekkeb movzularindan biri olub. İshgal dovrunde regionun sheher ve kendleri dagidilib, sosial ve iqtisadi infrastruktur siradan cixarilib, yuz minlerle insan dogma torpaqlarindan mecburi kockun dushub.
Bu gun ise Qarabagin gundeliyi tamamile deyishir.Region artiq tekce munaqishenin neticeleri ile deyil, berpa-quruculuq, Boyuk Qayidish, iqtisadi inkishaf, yeni shehersalma layiheleri ve regional emekdashliq imkanlari ile gundeme gelir.Azerbaycanin qarshisinda duran esas vezifelerden biri ishgaldan azad edilmish erazilerde tehlukesiz ve muasir yashayish muhitinin yaradilmasidir. Bu istiqametde heyata kecirilen layihelerin miqyasi gosterir ki, proses yalniz dagidilmish obyektlerin yeniden tikilmesi ile mehdudlashmir.Burada faktiki olaraq yeni yashayish mekanlari formalashdirilir.
Diplomatlarin seferi niye ehemiyyetlidir?
Diplomatik korpus numayendelerinin Qarabaga seferinin en muhum tereflerinden biri informasiya mustevisinde obyektivliyin temin edilmesidir.Qarabagla bagli muxtelif illerde beynelxalq informasiya mekaninda ferqli yanashmalar, ziddiyyetli qiymetlendirmeler ve siyasi movqeler seslendirilib. Bele bir sheraitde diplomatik numayendelerin regiona sefer etmesi ve realliqlari yerinde gormesi muhum ehemiyyet dashiyir.
Cunki diplomatiyada birbasha mushahide muhum faktordur.Diplomatlarin gordukleri yollar, yashayish mehelleleri, sosial obyektler, mektebler, inzibati binalar ve diger infrastruktur layiheleri regionda aparilan quruculugun real miqyasini qiymetlendirmeye imkan verir.Bu baximdan Qarabaga teshkil edilen diplomatik seferler Azerbaycanin beynelxalq informasiya siyasetinin de muhum istiqametlerinden birine cevrilib.
Shusha: tarixin ve geleceyin qovushdugu mekan
Seferin muhum istiqametlerinden biri Shushadir.Shusha Azerbaycan xalqinin tarixinde ve medeniyyetinde xususi yeri olan sheherdir. Sheherin ishgaldan azad edilmesinden sonra burada aparilan berpa ishleri Azerbaycanin Qarabag siyasetinin muhum istiqametlerinden birine cevrilib.Shushanin yeniden qurulmasi yalniz muasir infrastruktura malik sheherin formalashdirilmasi meqsedi dashimir. Burada tarixi-medeni irsin qorunmasi, sheherin memarliq simasinin berpasi ve medeni heyatin canlandirilmasi da xususi diqqet merkezindedir.
Diplomatik numayendelerin Shushada gorulen ishlerle tanish olmasi Azerbaycan medeniyyetinin ve tarixi irsinin beynelxalq seviyyede teqdimati baximindan da ehemiyyetlidir. Shusha bu gun hem de Azerbaycanin medeni diplomatiyasinin muhum simvollarindan biridir.
Xankendi yeni inkishaf merhelesinde
Sefer cercivesinde Xankendinin de numayende heyetine teqdim olunmasi xususi siyasi ehemiyyet dashiyir.
Xankendide heyata kecirilen yenidenqurma ve inkishaf layiheleri sheherin gelecek sosial-iqtisadi heyatinin formalashdirilmasina hesablanib.
Sheherin infrastrukturunun yenilenmesi, sosial obyektlerin yaradilmasi ve iqtisadi fealligin artirilmasi Qarabagin butovlukde inkishaf strategiyasinin terkib hissesidir.Xankendinin yeni simasinin formalashdirilmasi Azerbaycanin regionda uzunmuddetli inkishaf planlarinin muhum elementlerinden biri kimi qiymetlendirile biler.
Agdere ve Kelbecerde quruculuq prosesi
Qarabag ve Sherqi Zengezurun inkishafi ayriyri sheherlerle mehdudlashmir.
Agdere ve Kelbecer kimi erazilerde de genishmiqyasli quruculuq ishleri aparilir.
Xususile Kelbecerin boyuk iqtisadi ve turizm potensiali var. Rayonun tebii servetleri, mineral sulari, dagliq landshafti ve strateji cografi movqeyi gelecek inkishaf ucun genish imkanlar yaradir.
Lakin bu potensialdan istifade ucun ilk novbede muasir infrastrukturun yaradilmasi ve yashayish sheraitinin formalashdirilmasi teleb olunur.Hazirda heyata kecirilen layiheler mehz bu meqsede xidmet edir.
Boyuk Qayidish: insan amili esas prioritetdir
Qarabagda heyata kecirilen butun quruculuq proseslerinin merkezinde insan amili dayanir.
Boyuk Qayidish proqraminin esas meqsedi uzun iller dogma torpaqlarindan uzaqda yashamish insanlarin oz yurdlarina tehlukesiz ve layiqli shekilde qayitmasini temin etmekdir.
Bu proses sadece evlerin tikilmesi demek deyil.İnsanlarin qayitdigi erazilerde mekteb, tibb muessisesi, yol, kommunal xidmetler, ictimai mekanlar, ish imkanlari ve diger sosial infrastrukturun yaradilmasi vacibdir.Bu baximdan Qarabagda gorulen ishler butov bir yashayish sisteminin yeniden qurulmasina hesablanib.
Qarabagda iqtisadi geleceyin temeli qoyulur
Regionun berpasi Azerbaycanin iqtisadi inkishaf strategiyasi ile de six baglidir.
Qarabag ve Sherqi Zengezurda kend teserrufati, turizm, senaye, enerji, logistika ve diger sahelerin inkishafi ucun yeni imkanlar yaradilir.Yeni yollarin ve neqliyyat baglantilarinin qurulmasi regionun olkenin diger erazileri ile inteqrasiyasini guclendirir.Bu ise Qarabagin yalniz yashayish mekani kimi deyil, Azerbaycanin gelecek iqtisadi inkishafinda muhum rol oynayacaq region kimi formalashmasina imkan yaradir.
Diplomatik sefer hem de siyasi mesajdir
Hikmet Haciyevin mushayieti ile kecirilen sefer yalniz Qarabagdaki quruculuq layihelerinin teqdimati kimi qiymetlendirilmemelidir.Bu seferin siyasi-diplomatik mesaji da var.Azerbaycan beynelxalq numayendelere regionda yaranmish yeni veziyyeti, aparilan quruculuq ishlerini ve gelecek inkishaf perspektivlerini birbasha teqdim edir.
Bu yanashma xususile postmunaqishe dovrunde ehemiyyetlidir. Cunki regionun geleceyi ile bagli beynelxalq muzakirelerde real veziyyetin duzgun qiymetlendirilmesi muhum rol oynayir.
Azerbaycanin movqeyi ondan ibaretdir ki, Qarabag artiq kecmish munaqishenin deyil, gelecek inkishafin, sulhun, emekdashligin ve quruculugun mekani olmalidir.
İnformasiya muharibesine en guclu cavab real neticelerdir
Muasir dovrde informasiya muhiti siyasi mubarizenin muhum istiqametlerinden birine cevrilib.
Qarabag movzusunda da muxtelif informasiya kampaniyalari aparilib ve regionla bagli ferqli yanashmalar ortaya qoyulub.Bele bir sheraitde Azerbaycanin heyata kecirdiyi en guclu diplomatik addimlardan biri real neticeleri gostermekdir.Cunki gorulen ishler, qurulan sheherler, berpa edilen tarixi mekanlar ve insanlarin dogma torpaqlarina qayitmasi artiq yalniz siyasi beyanat deyil, real prosesdir.
Diplomatlarin hemin realliqlari yerinde mushahide etmesi ise beynelxalq ictimaiyyetin Qarabag haqqinda daha dolgun tesevvur formalashdirmasina sherait yaradir.Azerbaycanin diplomatik xetti: gostermek, izah etmek ve emekdashliq etmek
Qarabag ve Sherqi Zengezura teshkil olunan seferler Azerbaycanin xarici siyasetinde muhum bir yanashmani da ortaya qoyur.
Azerbaycan regionda bash veren prosesleri beynelxalq terefdashlarina aciq shekilde teqdim etmeye calishir. Diplomatik numayendelerin erazilere seferi bunun praktiki numunesidir.
Bu siyaset yalniz kecmishin izah edilmesine deyil, geleceye dair emekdashliq imkanlarinin numayishine de hesablanib.
Qarabagin gelecekde turizm, iqtisadiyyat, logistika, enerji ve diger saheler uzre regional emekdashliq platformasina cevrilmesi Azerbaycanin strateji hedefleri sirasinda xususi yer tutur.
Netice: Qarabag haqqinda en dogru melumat Qarabagin ozunden gelir
Sentyabrin 11-de bashlayan iki gunluk diplomatik sefer bu baximdan siradan bir protokol tedbiri deyil.
Bu sefer Qarabag ve Sherqi Zengezurda formalashan yeni realligin beynelxalq diplomatik korpusa teqdimati, Azerbaycanin berpa-quruculuq siyasetinin numayishi ve regionun gelecek inkishaf perspektivlerinin diqqete catdirilmasi baximindan muhum hadisedir.
En vacib meqam ise budur ki, Qarabag haqqinda qerar ve qiymetlendirmeler vererken hemin erazileri yerinde gormek imkaninin olmasi obyektivlik baximindan muhum ustunluk yaradir.
Bu gun Qarabagda dagintilarin yerinde yeni yollar, yeni yashayish mehelleleri, mektebler, sosial obyektler ve iqtisadi layiheler yukselir. İnsanlar merheleli shekilde oz dogma torpaqlarina qayidir.
Butun bunlar Azerbaycanin Qarabagla bagli siyasetinin esas mahiyyetini ortaya qoyur: kecmishin dagintilarindan geleceyin inkishaf mekanini yaratmaq.Diplomatik korpusun bu seferi ise hemin prosesin beynelxalq ictimaiyyete birbasha numayish etdirilmesi baximindan Azerbaycanin muhum diplomatik addimlarindan biri kimi yadda qalacaq.
Cavanshir Pashazade
Milli Meclisin deputati
Telegramda izleyin
Anarim.Az 2004-2026